धादिङका एक अनुभवी किसान तथा पूर्व जनप्रतिनिधि चन्द्रबहादुर तामाङले विगत सात वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा फूल खेती गर्दै आएका छन्। दशैँ र तिहारलाई मात्र लक्षित नगरी उनले वर्षमा तीनै सिजन निरन्तर फूल उत्पादन गर्दै आएका छन्। असार-साउन, दशैँ-तिहार तथा माघ, फागुन, चैत र वैशाख लगायतका विभिन्न पर्व र पूजाआजाका बेला बजारको मागलाई ध्यानमा राखेर उनले बाह्रै महिना फूल उत्पादन गर्ने गरेका छन्। आठदेखि १२ रोपनी जग्गामा गरिएको यो खेतीबाट उनको परिवारको लालनपालन मात्र भएको छैन, छोराछोरीलाई विदेशमा उच्च शिक्षा पढाउनसमेत सफल भएका छन्।

उत्पादन र बजारको यथार्थ

व्यावसायिक फूल खेतीबाट घरखर्च चलाउन र व्यवसायलाई व्यवस्थित बनाउन सकिए पनि यस क्षेत्रमा विभिन्न चुनौतीहरू विद्यमान छन्। विशेष गरी तिहारको समयमा कर नतिरिकन खुला नाकाबाट भित्रिने भारतीय फूलले स्वदेशी किसानहरूलाई मर्का पार्ने गरेको छ। गत वर्ष प्रतिकेजी ८०० रुपैयाँसम्म घरबाटै फूल बिक्री भएको भए पनि यसपटक मौसमको प्रतिकूलताका कारण उत्पादनमा असर परेको छ। 

किसानका प्रमुख समस्या र राज्यको दायित्व

फूल खेतीमा रासायनिक मलको अभाव, सिँचाइको कठिनाइ र प्रतिकूल मौसम मुख्य चुनौतीका रूपमा रहेका छन्। बोटबिरुवालाई चिसो, तुसारो र ढुसीबाट बचाउन प्रयोग गरिने महँगा औषधिहरूमा सरकारले कम्तीमा ५० प्रतिशत अनुदान दिनुपर्ने उनको माग छ। फूल जन्म, विवाहदेखि मृत्यु संस्कारसम्म सबै धर्म र संस्कृतिमा नभई नहुने अतिआवश्यक वस्तु भएकाले राज्यले यस पेशालाई विशेष प्राथमिकता दिनुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन्।

नयाँ किसानहरूलाई सुझाव

फूल खेतीबाट मनग्य आम्दानी लिन चाहने किसानहरूले एक सिजनमा मात्र सीमित नभई फर्म दर्ता गरी व्यवस्थित रूपमा वर्षको तीनै सिजन खेती गर्नुपर्छ। सिँचाइ, औषधि र आधुनिक प्रविधिको सही सदुपयोग गर्न सके फूल खेती स्वरोजगार र आर्थिक समृद्धिको बलियो माध्यम बन्न सक्छ भन्ने गतिलो उदाहरण चन्द्रबहादुर तामाङले प्रस्तुत गरेका छन्।

(धुनिवेशी नगरपालिका वडा नम्बर १ का पुर्ववडा अध्यक्ष चन्द्र बहादुर तामाङसँग गरिएको कुराकानीमा आधारित)